Từ khi trên thế giới xuất hiện công việc đầu tiên, bất đồng hợp đồng đã luôn ảnh hưởng quan hệ giữa chủ và người làm. Giải NBA cũng không ngoại lệ.

Mùa thu 2026 ở New York vẫn còn đắm trong dư vị việc kết thúc 53 năm khát chức vô địch. Nhưng trận mở màn mùa mới và chiếc nhẫn vô địch đều không phải chủ đề nóng nhất ở trại huấn luyện của Knicks. Hợp đồng gia hạn mới là chuyện ấy.

Knicks có 4 cầu thủ đủ điều kiện gia hạn: Towns, McBride, Hart và Kolek. Trong đó bản hợp đồng quan trọng nhất, không còn nghi ngờ, thuộc về Towns.

Hợp đồng của Towns còn “1+1”: mùa này 57,08 triệu USD được bảo đảm toàn bộ, mùa 2027-28 là quyền chọn của cầu thủ trị giá 61,02 triệu USD. Nếu một năm sau anh chọn nhảy ra, anh sẽ đủ điều kiện ký một bản gia hạn tối đa 4 năm 276 triệu USD.

Nhưng Knicks rõ ràng muốn trả ít tiền hơn, và là ít đi rất nhiều. Theo phóng viên Jake Fischer, so với bản 4 năm 276 triệu USD mà Towns đủ điều kiện ký, Knicks “muốn hơn” gia hạn với anh bằng một bản gần với 4 năm 200 triệu USD.

Nhiều nguồn tin cho biết, bất đồng hiện tại của hai bên “đủ lớn, có thể kéo dài đến lúc mùa chính thức bắt đầu”.

Karl-Anthony Towns, trục nội tuyến của đội vô địch này, đang đối mặt lần đặt bút ký rối nhất sự nghiệp.

Về chuyện ở hay đi, Towns nói rất thẳng trên ngày truyền thông của đội: “Tôi đã nói rõ tôi muốn đá ở đây… nhưng hoàn cảnh lúc này thì chẳng thể gọi là thoải mái.”

Hy sinh vì đội, hay giữ chiếc ví của mình? Đây đúng là một câu hỏi.

[Tấm gương bên cạnh Towns: Jalen Brunson]

Tháng 7 năm 2024, Brunson “giảm lương” gia hạn sớm với Knicks bản 4 năm 156,5 triệu USD. So với mức lương tối đa anh có thể ký nếu chờ thêm một năm, anh nhận ít hơn 100 triệu USD.

“Lý do rất đơn giản,” Brunson nói thẳng, “tôi muốn cống hiến cho đội này, tôi muốn chứng minh hành động quan trọng hơn lời nói suông, tôi hy vọng đội này có thể đoàn kết lâu dài, và cũng muốn chiến thắng ở đây.”

Bản hợp đồng ưu đãi ấy sau này trở thành một trong những nền móng để Knicks vô địch.

Nhưng hợp đồng ưu đãi rồi cũng có ngày hết hạn. Bản gia hạn tiếp theo của Brunson chắc chắn sẽ ở mức lương tối đa. Knicks không có lý do nào để lại yêu cầu anh hy sinh thêm. Và dưới hạn chế của ngưỡng apron thứ hai, điều đó cũng khiến cơ cấu lương tương lai của đội càng thêm căng. Đây chính là “núi lớn” đang đè lên bàn đàm phán của Towns.

Trước khi Towns thật sự đưa ra quyết định, chúng ta hãy ngoảnh lại xem: hai mươi năm qua, các ngôi sao của giải đã xử lý bài toán “giảm lương” như thế nào.

[Những siêu sao ký lương tối đa mà bản hợp đồng vẫn là ưu đãi cho đội]

Bộ ba Miami 2010: James và Bosh qua hình thức ký rồi đổi, mỗi người nhận hợp đồng khoảng 6 năm 110 triệu USD. Wade ở lại với 6 năm 107,5 triệu USD. Cả ba đều nhận ít hơn mức tối đa khoảng 15 triệu USD, chỉ để Heat còn dư địa ký Mike Miller và giữ Haslem. Phần thưởng cực kỳ hậu: bốn năm liên tiếp vào chung kết tổng, hai chức vô địch.

Kevin Durant năm 2017: sau khi vô địch, anh từ bỏ mức khởi điểm lương tối đa khoảng 34 triệu USD, gia hạn 2 năm 53 triệu USD với mức khởi điểm khoảng 26 triệu USD, mỗi năm nhận ít hơn gần 9 triệu USD, để đổi lấy việc Iguodala và Livingston gia hạn thuận lợi. Chiều sâu ghế dự bị của dàn Warriors “vũ trụ” được giữ nguyên, năm 2018 bảo vệ ngôi thuận lợi.

Wembanyama năm nay: vừa đá xong chung kết tổng, anh ký với Spurs bản 5 năm 252 triệu USD, chủ động từ bỏ siêu lương tối đa cao nhất 5 năm 303 triệu USD. Dù đủ điều kiện điều khoản Rose, anh vẫn chọn mức 25% trần lương thay vì 30%, mỗi năm nhận ít hơn khoảng 10 triệu USD. Mục đích của Wembanyama chỉ có một: để Spurs có thể thong thả gia hạn Harper và Castle, để nền tảng tài năng trẻ siêu hạng này tiếp tục tồn tại.

Dù là bộ ba Heat, Durant của Warriors hay Wembanyama, bất kỳ đội nào trong giải cũng sẽ không do dự mở mức lương tối đa cao nhất mà luật cho phép. Dù vậy, với đội bóng, đây vẫn là một hợp đồng ưu đãi. Và lý do khiến các siêu sao đang ở đỉnh chọn giảm lương chỉ có một: kéo dài cửa sổ vô địch, để tranh không chỉ một hay hai chức vô địch, thậm chí đuổi theo sự nghiệp vương triều còn nằm trong tiềm năng.

[Trở về lý trí khi phong độ đi xuống]

Năm 2005, O'Neal 33 tuổi ký lại với Heat bản 5 năm 100 triệu USD. Trước đó, lương năm của ông đã bốn năm liên tiếp vượt 21 triệu USD, năm liền trước còn phá 27 triệu USD.

Cá mập lúc ấy dù vẫn là trung phong đội hình tiêu biểu, nhưng so với đỉnh cao đã tụt rõ. Bản “hạ giá” này đổi lấy không gian để Heat bổ sung những người như Payton và Posey. Năm 2006, Heat giành chức vô địch đầu tiên trong lịch sử đội.

Năm 2024, Gobert từ bỏ quyền chọn cầu thủ 46,6 triệu USD, ký lại với Timberwolves bản 3 năm 110 triệu USD, trung bình năm 36 triệu USD. Gobert nói thẳng, nếu ông muốn tiếp tục ở lại Minnesota và giúp đội giữ sức cạnh tranh vô địch, thì con số cũ ấy khó mà duy trì.

Còn một cái tên nữa: James Harden. Sau khi rời Rockets, ông từ lâu đã không còn là quái vật trung bình 36 điểm mỗi trận. Năm 2022, Harden nhảy khỏi quyền chọn cầu thủ 47,4 triệu USD, ký lại với 76ers bản 2 năm 68,6 triệu USD (năm đầu khoảng 33 triệu USD). Chính dựa trên đó, 76ers sau này ký thuận lợi P.J. Tucker và Danuel House.

Kỳ nghỉ hè năm nay, Harden lại nhảy hợp đồng, để lại không gian vận hành cho đội, giúp Cavaliers trước hết đi đuổi các mục tiêu tăng cường khác. Dù LeBron cuối cùng chọn đội khác, Harden vẫn giữ kiên nhẫn, và sự chờ đợi ấy cuối cùng được đền đáp: Cavaliers ký thành công Watson.

Thời điểm Harden, O'Neal và Gobert chọn “giảm lương” về cơ bản đều sau tuổi 30, và biên độ khá lớn. Dù lúc ấy họ vẫn có sức chiến đấu rất mạnh, nhưng đều đã ở “pha đi xuống” của trạng thái thi đấu sự nghiệp. Đây là quyết định cân bằng lợi ích nhiều phía: vừa để lương của mình tương đối được bảo đảm, vừa giữ một chút thuộc tính “ưu đãi”, đồng thời còn giúp đội hoàn thành việc “tăng cường hợp lý”.

[Giảm lương đứt gãy cuối sự nghiệp: lương tối thiểu đổi chức vô địch]

Năm 2003, Karl Malone 40 tuổi, năm trước còn lĩnh hơn 19 triệu USD, sang hè năm sau gia nhập Lakers với lương tối thiểu 1,5 triệu USD. Payton 35 tuổi thì đi cùng ông bằng một bản hợp đồng mức trung. Rõ ràng cả hai đều nhắm chiếc nhẫn, nhưng chung kết tổng 2004, Lakers cuối cùng thua Pistons 1-4, không được như ý.

Năm 2015, David West nhảy khỏi quyền chọn cầu thủ 12,6 triệu USD, chia tay Indiana, gia nhập Spurs với lương tối thiểu khoảng 1,4 triệu USD, mức giảm gần chín phần mười, chấn động cả giải. Sau khi Spurs không vô địch được, “sát thủ 17 foot” lại gia nhập Warriors với lương tối thiểu, cuối cùng đoạt liền hai chức vô địch.

Kỳ nghỉ hè năm nay, LeBron James gia nhập 76ers với bản 2 năm 8 triệu USD. Lương năm từ 52,63 triệu USD lao xuống còn khoảng 3,88 triệu USD, một mùa giảm 48,75 triệu USD, mức giảm hơn 92%.

James nói trong chương trình podcast của mình rằng lý do lớn nhất khi chọn gia nhập Philadelphia 76ers là muốn giúp Joel Embiid giành chức vô địch đầu tiên trong sự nghiệp.

“Anh ấy đã làm mọi thứ có thể làm trong giải của chúng ta. Việc duy nhất chưa làm được là giành chức vô địch tổng, và tôi muốn thử giúp anh ấy thắng chiếc đầu tiên. Anh ấy từng có MVP, từng giành huy chương vàng Olympic, từng vào All-Star, có giày chữ ký của riêng mình, kiếm được một khoản tiền rất lớn, gia đình hạnh phúc, anh ấy đã có tất cả. Trên lưng anh ấy mang hy vọng của cả một thành phố. Dù anh ấy đã ở đó 10 năm, 12 năm hay bao lâu, đó chính là Process, bạn hiểu mà. Nhưng tôi nghĩ, bây giờ đã đến lúc chúng ta đào Process ấy sâu hơn một chút.”

Những siêu sao chọn giảm lương đứt gãy vào cuối sự nghiệp thường vẫn giữ được sáu đến tám phần trình độ thời đỉnh cao. Họ ký lương tối thiểu hoặc nhỉnh hơn lương tối thiểu một chút, là lập tức tạo cho chủ mới một “hợp đồng siêu ưu đãi”.

[Biểu tượng của một người, một thành phố]

Năm 2012, Duncan gia hạn với Spurs bản 3 năm 30 triệu USD (trước đó lương năm của ông ở mức 20 triệu USD). Điều này giúp đội ký lại những cầu thủ tự do muốn giữ nhất, đưa về tân binh được chọn năm 2009 là Nando De Colo, đồng thời để tổng lương mùa sau thấp hơn ngưỡng bắt đầu tính thuế xa xỉ. Năm 2015, bản hợp đồng cuối của Duncan chỉ còn 2 năm 10,4 triệu USD. Chính nhờ nhượng bộ của ông, Spurs mới ký được cầu thủ tự do LaMarcus Aldridge bằng khoản tiền lớn, đồng thời giữ Danny Green và Kawhi Leonard.

Nowitzki còn triệt để hơn: năm 2010, Dirk từ bỏ mức tối đa 4 năm 96 triệu USD, hạ xuống 80 triệu USD để gia hạn, và vô địch ngay mùa ấy. Năm 2014, để chiêu mộ Parsons, ông đạt hợp đồng gia hạn 3 năm 25 triệu USD với Mavericks. Hè 2017, lại ký một bản 2 năm 10 triệu USD. Dirk lúc ấy vẫn còn phong độ trung bình 14,2 điểm và 6,5 rebound mỗi trận.

“Có sáu chiếc xe, đủ loại trang sức như các cầu thủ khác ở đây, những thứ ấy không phải thứ tôi cần. Tôi đến Mỹ không phải để kiếm thêm tiền.” Nowitzki nói.

Kỳ nghỉ hè năm nay, dòng “biểu tượng đội bóng giảm lương” có thêm thành viên mới: Stephen Curry.

Warriors ký với Curry bản 2 năm 116 triệu USD, ít hơn hơn 20 triệu USD so với mức tối đa 2 năm 136,7 triệu USD mà anh đủ điều kiện ký.

Curry cũng giải thích vì sao quyết định ở lại vùng Vịnh, đội duy nhất anh khoác áo trong sự nghiệp cho đến nay.

“Nơi đây chính là nhà của tôi,” Curry nói. “Đây là tất cả những gì chúng ta cùng nhau xây lên. Đây là cộng đồng tôi đã thi đấu suốt sự nghiệp, đối mặt với cổ động viên. Có thể khép câu chuyện này theo cách đúng đắn là một việc quan trọng mà tôi kiểm soát được.”

Với tư cách nhân vật biểu tượng của một đội, việc họ giảm lương chẳng liên quan nhiều đến tiền. Tình cảm hơn mười năm với một thành phố, một đội bóng, mới là nguyên nhân gốc khiến họ đưa ra quyết định.

Bây giờ, hãy quay lại đầu bài: Towns.

Đặt cạnh các ngôi sao trên, tính đặc thù trong hoàn cảnh của Towns hiện ra rất rõ.

Trước hết, việc Towns giảm lương không thể mang cho Knicks một lần nâng cấp đội hình, chỉ có thể cố giữ bộ khung vô địch này. Tiếp theo, anh đang ở đỉnh tuyệt đối của sự nghiệp: khi mùa mới bắt đầu anh còn chưa đủ 31 tuổi, và không có dấu hiệu nào cho thấy trạng thái đi xuống. Còn câu chuyện giảm lương kiểu biểu tượng đội bóng hay cuối đời thì chẳng liên quan gì đến anh.

Thái độ của ông chủ Dolan không một chút mơ hồ: không đụng ngưỡng apron thứ hai. Trung phong luân chuyển của đội vô địch, Mitchell Robinson, hè này gia nhập Celtics với tư cách cầu thủ tự do, bị báo chí New York gọi là “giảm tải phòng ngừa”.

Đương nhiên, Towns cũng không chỉ có mỗi lựa chọn giảm lương. Anh có thể thử thị trường tự do vào hè năm sau, và Knicks cũng có thể trao đổi anh giữa mùa. Nhưng làm vậy chỉ gây ra khoảng trống nội tuyến và đóng cửa sổ tranh vô địch. Đó là kết cục New York càng không chịu nổi.

Thế khó hiện tại của Towns và New York tuyệt đối không phải ngoại lệ, mà là lệ thường của thời này. Sự tồn tại của ngưỡng apron thứ hai khiến những đội nhiều tiền chỉ có thể “phá của”, mà không đổi được bao nhiêu lợi ích thực.

Một khi tổng lương vượt ngưỡng apron thứ hai, đội sẽ chịu hạn chế cực kỳ nghiêm: bị tước ngoại lệ mức trung mini; không được đưa tiền mặt trong trao đổi; không được trao đổi quyền chọn vòng một cách đó 7 năm; không thể ký người trên thị trường mua đứt; sau khi hoàn tất trao đổi, tổng lương còn không được tăng…

Ngay cả một đội như Thunder, vừa có hiện tại vừa có tương lai, hè năm nay cũng buộc phải điên cuồng làm “phép trừ” với đội hình. Theo một nghĩa nào đó, thứ Towns đang cầm trong tay là một đề thi không tồn tại hai mươi năm trước.

Vì vậy, dù cuối cùng Towns viết con số nào lên hợp đồng, cũng đừng vội lấy thước của Duncan hay Nowitzki ra đo anh. Biểu tượng một người một thành phố phải mất hơn mười năm mới lớn thành. Còn câu chuyện của Towns và New York mới vừa viết đến chương hai.

Điều duy nhất có thể xác định là: trong thời đại ngưỡng apron thứ hai treo cao, sẽ không còn lần đặt bút ký nào nhẹ nhàng. Khi tiếng reo của đêm trao nhẫn vô địch lắng xuống, mỗi đội ngang tầm vô địch đều phải trả lời cùng một câu hỏi. Để giữ những người này dưới cùng một lá cờ, bạn sẵn sàng trả giá gì? Họ lại sẵn sàng từ bỏ gì?

Đáp án của Towns, chúng ta rất nhanh sẽ thấy. Còn đáp án thuộc về thời đại này, thời của ngưỡng apron thứ hai, thì còn cần thêm nhiều cầu thủ để viết.

(Trang chủ NBA)

Cập nhật lúc 2026-10-05 16:48